• BIST 106.736
  • Altın 141,095
  • Dolar 3,5210
  • Euro 4,0955
  • Sakarya : 19 °C

Yaz saati uygulaması ilk nasıl başladı?

Yaz saati uygulaması ilk nasıl başladı?
100 yıl önce İngiltere’de başlayan yaz saati uygulaması bugün birçok ülkede uygulanıyor. Bu uygulamaya neden ihtiyaç duyuldu?

William Willett Londranın güneydoğusunda Chistlehurst semtinde yaşayan, orta halli bir müteahhitti.

 

O olmasaydı ne İngilterede ne de dünya ülkelerinin dörtte birinde yaz saati uygulaması diye bir şey de olmayacaktı.

 

Açık havayı çok seven Willett 1905te bir yaz sabahı at sırtında dolaşırken güneş doğmuş olmasına rağmen hala çoğu evde perdelerin kapalı olduğunu görmüş ve şu soruyu sormuştu: Yaz başında saatler ileri alınsa ne olur

 

Bunu düşünen ilk Willett değildi. Eski medeniyetlerde de mevsime bağlı olarak günler uzatılıp kısaltılıyordu. Örneğin Roma saati kışın 44 dakika, yazınsa 75 dakikaydı.

 

Gün ışığı israfı

1895te Yeni Zelandalı entomojist (böcek bilimcisi) George Hunter iki saatlik bir değişikliğe gidilmesini önermiş, ama önerisi ciddiye alınmamıştı.

 

 

Bunda altı yıl sonra, 1901de Kral 7. Edward, Sandringhamdaki sarayında daha uzun süre avlanabilmek için saatleri yarım saat geri aldırıyordu.

 

1907de Willett, Gün Işığı İsrafı konulu bir kitapçık yayımlamış ve bunu önlemek için Nisan ayında saatlerin dört kez 20şer dakika ileri alınmasını, Eylülde de yeniden eski saate dönülmesini önermişti. Böylece aydınlatma masrafları da azaltılabilecekti.

 

David Lloyd George ve genç Winston Churchill gibi dönemin bazı politikacıları da bu fikri destekledi. Günışığından Tasarruf Yasası parlamentoda tartışılırken Sherlock Holmesun yazarı Arthur Conan Doyle da yasayı desteklediğini, ancak saatleri bir kerede sadece bir saat ileri almanın çok daha basit olacağını ve kimsenin kafasını karıştırmayacağını açıkladı.

 

Fakat dönemin başbakanı Herbert Asquith bu yasaya karşı çıktı ve 1909da ve sonraki birkaç girişimde bu öneri hezimete uğradı.

 

Fakat Willett 1915te gripten ölünceye kadar İngiltere, Avrupa ve Ameirka?da bu konuda kampanya yürütmeye devam etti.

 

Ölümünden bir yıl sonra Willttin önerisi biraz değiştirilerek kabul edildi. Nedeni, savaştı.

 

Savaşın etkisi

Birinci Dünya Savaşı başlayalı iki yıl olmuş, İngiltere kömür sıkıntısı çekmeye başlamıştı. O zamanlar kömür hem sanayide hem evlerde başlıca enerji kaynağıydı.

London School of Economicsde tarih profesörü olan David Stevenson, Donanmada, demiryollarında, konutlarda yakıt talebi artmakla kalmamış, aynı zamanda kömür yatakları Alman işgali altında olan müttefiklerin de kömür talebini de karşılamak gerekiyordu? diyor.

 

Willettin fikri çözüm olabilirdi. Almanyanın 30 Nisan 1916da yaz saati uygulamasına dair bir yasayı kabul etmesinin ardından İngilterede de 17 Mayısta benzer bir yasa yürürlüğe girdi.

 

 

Stephenson, bu tür kopyacı davranışların o dönem yaygın olduğunu söylüyor. İngiltere uzun zamandır birçok fikir için Almanyadan esin alıyordu. Çoğu İngiliz politikacı ve aydın bu ülkeyi verimlilik örneği olarak alıyordu diyor.

 

Yeni yasaya göre, Greenwich başlangıç meridyeni zamanı (GMT) yaz saati uygulamasına göre bir saat ileri alınacaktı.

 

Daha sonra birçok Avrupa ülkesi ile ABD, Uruguay, Yeni Zelanda, Şili ve Küba da bu uygulamayı takip etti.

 

Sürekli tartışmalı

 

Fakat daha sonra birçok yerde yaz saati uygulamasına karşı yasa teklifleri getirildi. Gün ışığından tasarruf etmeye yönelik uygulamalar dünyanın birçok yerinde sürekli tartışılıyor, değiştiriliyor.

 

İngiltere'de yaz saati uygulamasının başlamasına William Willett öncülük etti.

 

Bu uygulamanın bu kadar tartışmalı olmasının nedeni, yararları karşısında zararlarının da gündeme getirilmesi. Genel olarak yaz saati uygulamasının satışlara, spor ve turizme katkısı olduğu, fakat tarım ve posta servisini olumsuz etkilediği belirtiliyor.

Uzmanlar, bu uygulamanın enerji kullanımının yanı sıra, trafik kazalarını ve suç oranını azaltarak yaşam kalitesini artırdığını, ancak sabah güne karanlıkta başlama ve uyku üzerinde jetlag etkisine benzer bir olumsuz etkisinin olduğunu söylüyor.

Saatlerin ileri/geri alınmasının siyasi bir yanı da var. Geçen yıl Kuzey Kore kuruluşunun 70. yılını kutlarken saatleri 30 dakika geri alarak Japonya?nın işgali öncesinde kullanılan zaman kuşağına geri döndü.

 

Dünyanın 7,4 milyar nüfusunun yaklaşık dörtte biri yaz saati uygulamasını kullanıyor.

 

BBC Türkiye


 

 

 

Bu haber toplam 542 defa okunmuştur
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Akyazı | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0264 418 10 04 | Faks : 0264 418 10 04 | Haber Yazılımı: CM Bilişim